ఒక డెసిషన్ తీసుకోవడానికి ఎందుకంత భయపడతాం?
నిర్ణయం తీసుకోవడం అనేది ఒక కళ మాత్రమే కాదు, అదో మానసిక యుద్ధం. ముఖ్యంగా మన తెలుగు సమాజంలో ప్రతి నిర్ణయం వెనుక వంద ఆలోచనలు, వేయి సందేహాలు ఉంటాయి. మీరు ఒక సాఫ్ట్వేర్ ఉద్యోగాన్ని వదిలేసి స్టార్టప్ పెట్టాలనుకున్నా, లేదా నచ్చిన అమ్మాయిని/అబ్బాయిని పెళ్లి చేసుకోవాలని ఇంట్లో చెప్పాలనుకున్నా.. గుండెల్లో ఒక చిన్నపాటి వణుకు మొదలవుతుంది.
అసలు ఒక డెసిషన్ తీసుకోవడానికి మనకెందుకు అంత భయం? దీని వెనుక ఉన్న ఎమోషనల్ అండ్ సైకలాజికల్ సీక్రెట్స్ ఏంటి? మన సంస్కృతిలో ఈ భయం ఎలా పాతుకుపోయింది? వీటి గురించి ఈరోజు ‘మనోభావం’ స్టైల్లో కాస్త లోతుగా, మరికాస్త సరదాగా మాట్లాడుకుందాం.
1. ‘వాట్ ఇఫ్’ (What If) అనే భూతం
మనం ఒక నిర్ణయం తీసుకునేటప్పుడు మన కళ్ళ ముందు రెండు దారులు ఉంటే, మన మెదడు వెంటనే “ఒకవేళ నేను తీసుకున్న నిర్ణయం తప్పు అయితే ఏంటి?” అని అడుగుతుంది. దీనినే సైకాలజీలో ‘Regret Aversion’ అంటారు. అంటే, లాభం రాకపోయినా పర్వాలేదు కానీ, నష్టం మాత్రం రాకూడదు అనే తత్వం.
తెలుగులో ఒక సామెత ఉంది, “ముందు నుయ్యి వెనుక గొయ్యి” అని. మనకు ఏదో ఒక దారి ఎంచుకోక తప్పదు అని తెలిసినా, ఆ గొయ్యిలో పడిపోతామేమో అన్న భయం మనల్ని అడుగు ముందుకు వేయనివ్వదు. మనం గతం గురించి ఆలోచిస్తూ, భవిష్యత్తులో జరగబోయే ‘ఊహాజనిత’ నష్టాలను తలుచుకుని వర్తమానంలో స్తంభించిపోతాం.
2. ‘నలుగురు ఏమనుకుంటారు?’ – మన సామాజిక భయం
మన తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ఒక వ్యక్తి నిర్ణయం తీసుకుంటున్నాడు అంటే, అది కేవలం అతని వ్యక్తిగత విషయం కాదు. అది ఫ్యామిలీ మ్యాటర్, రిలేటివ్స్ మ్యాటర్, చివరకు పక్కింటి పిన్నిగారి మ్యాటర్ కూడా అయిపోతుంది.
“నువ్వు తీసుకునే నిర్ణయం వల్ల మన పరువు పోకూడదు” “రేపు చుట్టాలందరూ అడిగితే మనం ఏం సమాధానం చెప్పాలి?”
ఈ మాటలు మనల్ని చిన్నప్పటి నుంచే వెంటాడుతుంటాయి. ఈ ‘సోషల్ అప్రూవల్’ కోసం పాకులాడటం వల్ల, మనకు ఏది మంచిదో అది కాకుండా, లోకానికి ఏది మంచిగా కనిపిస్తుందో ఆ నిర్ణయం తీసుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తాం. ఒకవేళ అది ఫెయిల్ అయితే వచ్చే హేళనను భరించలేక, నిర్ణయం తీసుకోవడమే మానేస్తాం. దీనినే ‘Fear of Judgement’ అంటారు.
3. పర్ఫెక్ట్ నిర్ణయం కోసం వెతుకులాట (The Perfectionism Trap)
చాలామంది “నా నిర్ణయం 100% కరెక్ట్ కావాలి, ఏ చిన్న పొరపాటు ఉండకూడదు” అని అనుకుంటారు. కానీ నిజం చెప్పాలంటే, ప్రపంచంలో ‘పర్ఫెక్ట్’ అనే డెసిషన్ ఏదీ ఉండదు.
మనం ఒక హోటల్కి వెళ్లి మెనూ చూసినప్పుడు కూడా, “బిర్యానీ ఆర్డర్ ఇద్దామా లేక మంచూరియా తిందామా?” అని పది నిమిషాలు ఆలోచిస్తాం. ఒకవేళ బిర్యానీ తింటున్నప్పుడు పక్క టేబుల్ మీద ఉన్న చికెన్ 65 బాగుంది అనిపిస్తే, వెంటనే “అయ్యో అది ఆర్డర్ ఇచ్చి ఉండాల్సింది” అని బాధపడతాం. ఈ ‘FOMO’ (Fear Of Missing Out) మనల్ని ఏ నిర్ణయం దగ్గరా సంతృప్తిగా ఉండనివ్వదు.
4. విశ్లేషణల అతివృష్టి (Analysis Paralysis)
ఇప్పుడు మన దగ్గర ఇన్ఫర్మేషన్ చాలా ఎక్కువైపోయింది. ఒక ఫోన్ కొనాలన్నా పది యూట్యూబ్ రివ్యూలు చూస్తాం. అన్ని చూశాక అసలు ఏ ఫోన్ కొనాలో అర్థం కాక బుర్ర పాడు చేసుకుంటాం. దీనినే ‘Analysis Paralysis’ అంటారు.
ఎక్కువ ఆప్షన్లు ఉంటే మనకు క్లారిటీ రావడం కంటే కన్ఫ్యూజన్ పెరిగే ఛాన్స్ ఎక్కువ. ఉదాహరణకు, మన పాత సినిమాల్లో హీరోకి ఒకే హీరోయిన్ ఉండేది, పెద్ద చిక్కు ఉండేది కాదు. ఇప్పుడు మల్టీ-స్టారర్లు, ముగ్గురు హీరోయిన్లు.. ఎవరిని ఎంచుకోవాలో తెలియక హీరో పడే టెన్షన్ మన రియల్ లైఫ్ డెసిషన్స్లో కూడా కనిపిస్తుంది.
5. గతం తాలూకు గాయాలు (Past Experiences)
గతంలో మనం తీసుకున్న ఏదో ఒక తప్పుడు నిర్ణయం మనల్ని భవిష్యత్తులో నిర్ణయాలు తీసుకోకుండా అడ్డుకుంటుంది.
- “గతంలో ఒక బిజినెస్ చేసి నష్టపోయాను, ఇప్పుడు మళ్ళీ ఏదైనా కొత్తగా మొదలు పెట్టాలంటే భయం.”
- “గతంలో ఒకరిని నమ్మి మోసపోయాను, ఇప్పుడు ఎవరిని నమ్మాలో తెలియడం లేదు.”
మన మెదడు మనల్ని రక్షించడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. అందుకే “మళ్ళీ ఆ నొప్పి వద్దు” అని మనకు సిగ్నల్స్ ఇస్తుంది. కానీ, ఒక్కసారి కింద పడ్డామని నడవడం మానేయలేం కదా?
భయాన్ని దాటి అడుగు వేయడం ఎలా?
నిర్ణయాలు తీసుకోవడం వల్ల కలిగే భయాన్ని మనం పూర్తిగా తొలగించలేం కానీ, దాన్ని మేనేజ్ చేయొచ్చు.
- 2-మినిట్ రూల్: చిన్న చిన్న నిర్ణయాల కోసం ఎక్కువ ఆలోచించకండి. ఏం టిఫిన్ తినాలి? ఏ షర్ట్ వేసుకోవాలి? ఇలాంటి వాటిని 2 నిమిషాల్లో ముగించేయండి. దీనివల్ల పెద్ద నిర్ణయాలు తీసుకోవడానికి మీ మెదడుకు ఎనర్జీ మిగులుతుంది.
- గుడ్ ఎనఫ్ (Good Enough): పర్ఫెక్ట్ నిర్ణయం కోసం చూడకండి. ప్రస్తుత పరిస్థితులకు ఏది ‘ఓకే’ అనిపిస్తే దానికి స్టిక్ అయిపోండి.
- ఫెయిల్యూర్ కూడా ఒక లెసన్: ఒక నిర్ణయం తప్పు అయితే అది మీ జీవితం అయిపోయినట్టు కాదు, అది కేవలం ఒక ఎక్స్పీరియన్స్ మాత్రమే. సినిమా ఫ్లాప్ అయితే డైరెక్టర్ ఇంకో సినిమా తీయడం మానేస్తాడా? లేదు కదా!
- లిమిట్ ది ఇన్ఫర్మేషన్: సమాచారాన్ని సేకరించండి కానీ, అతిగా కాదు. ఒక పాయింట్ తర్వాత విశ్లేషణ ఆపేసి, మీ ‘గట్ ఫీలింగ్’ (Gut Feeling) ని నమ్మండి.
జీవితం అంటేనే నిర్ణయాల సమాహారం.
ఈరోజు మీరు తీసుకునే చిన్న నిర్ణయమే రేపటి మీ భవిష్యత్తును డిసైడ్ చేస్తుంది. భయపడి ఆగిపోతే కాలం గడిచిపోతుంది కానీ సమస్య పరిష్కారం కాదు. తప్పు జరిగినా పర్వాలేదు, కనీసం ఆ తప్పు నుంచి నేర్చుకునే అవకాశం అయినా మీకు వస్తుంది.
గుర్తుంచుకోండి, డెసిషన్ తీసుకోకపోవడం కూడా ఒక డెసిషనే! కానీ అది మిమ్మల్ని ఎక్కడికీ తీసుకువెళ్ళదు. సో, ఆ ‘భయాన్ని’ జేబులో పెట్టుకుని ‘ధైర్యాన్ని’ ముఖం మీద వేసుకుని అడుగు ముందుకు వేయండి.
మీ మనోభావం ఏంటి? మీరు ఎప్పుడైనా నిర్ణయం తీసుకోవడానికి ఇలాగే భయపడ్డారా? చివరకు ఆ భయాన్ని ఎలా గెలిచారు? కింద కామెంట్స్లో షేర్ చేసుకోండి!
అందంగా అనిపించిన భావాన్ని పదాల్లో మార్చే నైపుణ్యం, ప్రతి వాక్యంలో తలపోసే సున్నితత్వం… ఇవే సంజన రాతల్లో ప్రత్యేకత. ప్రేమ, నమ్మకం, ఒత్తిడిలాంటి భావోద్వేగాల్ని నిండుగా చెప్పేలా, కానీ చదివినవాళ్ల గుండె నొప్పించకుండా రాయడమే ఆమె శైలి. ఆమె వాక్యాల్లో తడిచినపుడు, మీ జీవితపు చిన్న మజిలీ గుర్తొస్తుందనిపించకమానదు.
